افزایش هزینه خرید و نگهداری تجهیزات، نیاز به توسعه سریع زیرساخت و نوسان مصرف منابع باعث شده است بسیاری از سازمان ها به جایگزینی سرور فیزیکی با سرور ابری فکر کنند. با اینحال، انتقال تمام سرویس ها به ابر همیشه بهترین تصمیم نیست.
سرور ابری برای پروژههایی با ترافیک متغیر، رشد نامشخص یا نیاز به راه اندازی سریع، انعطاف بیشتری ایجاد میکند. در مقابل، بعضی نرم افزارهای قدیمی، پردازشهای حساس به تاخیر و سرویسهای وابسته به سخت افزار ممکن است همچنان به سرور فیزیکی یا معماری هیبریدی نیاز داشته باشند.
آیا سرور ابری جایگزین سرور فیزیکی میشود؟
سرور ابری میتواند خرید و مدیریت مستقیم سرور فیزیکی توسط سازمان را در بسیاری از پروژهها کنار بزند؛ اما وجود سخت افزار فیزیکی را حذف نمیکند. سرویس های ابری نیز در نهایت روی مجموعهای از سرورها، تجهیزات ذخیره سازی و شبکه های فیزیکی اجرا میشوند.
تفاوت اصلی در مالکیت و شیوه مدیریت زیرساخت است. در مدل سنتی، سازمان باید تجهیزات را تهیه، نصب و نگهداری کند. در مدل ابری، منابع پردازشی بهصورت سرویس در اختیار سازمان قرار میگیرند و مسئولیت نگهداری لایه فیزیکی بر عهده ارائهدهنده قرار دارد. پس سرور ابری بیش از آنکه جایگزین خود سختافزار شود، جایگزین خرید، نگهداری و توسعه مستقیم سخت افزار توسط کسب و کار میشود.
تفاوت سرور فیزیکی، سرور اختصاصی و زیرساخت On-Premise
سرور فیزیکی چیست؟
سرور فیزیکی یک دستگاه سخت افزاری واقعی است که اجزایی مانند پردازنده، رم، فضای ذخیره سازی و کارت شبکه دارد. این سرور میتواند در محل سازمان، یک دیتاسنتر یا زیرساخت شرکت ارائه دهنده خدمات ابری قرار گرفته باشد.
سرور اختصاصی چیست؟
سرور اختصاصی نوعی سرور فیزیکی است که تمام منابع آن در اختیار یک مشتری قرار میگیرد. این سرور ممکن است متعلق به سازمان باشد یا از یک دیتاسنتر اجاره شود. بنابراین هر سرور اختصاصی فیزیکی است، اما هر سرور فیزیکی الزاما فقط به یک مشتری یا یک نرم افزار اختصاص ندارد.
برای مقایسه مستقیم دو سرویس از نظر عملکرد، هزینه و مقیاسپذیری میتوانید مقاله «تفاوت سرور اختصاصی و سرور ابری» را مطالعه کنید.
زیرساخت On-Premise چیست؟
On-Premise به زیرساختی گفته میشود که سازمان مالکیت یا مدیریت مستقیم آن را بر عهده دارد. این تجهیزات معمولا در اتاق سرور شرکت یا یک مرکز داده اختصاصی نگهداری میشوند.
در عمل، بیشتر سازمان هایی که درباره مهاجرت به ابر صحبت میکنند، قصد حذف تمام سخت افزارهای فیزیکی جهان را ندارند؛ بلکه میخواهند وابستگی خود را به زیرساخت On-Premise کاهش دهند.
چه زمانی جایگزینی سرور فیزیکی با سرور ابری منطقی است؟
مهاجرت زمانی ارزشمند است که مزایای ابر با نیازهای واقعی پروژه همراستا باشد. صرف جدیدبودن فناوری ابری، دلیل کافی برای انتقال زیرساخت نیست.
ترافیک پروژه نوسان دارد
فروشگاه های اینترنتی، سامانه های ثبت نام، پلتفرم های آموزشی و سرویسهای آنلاین ممکن است در بعضی ساعات یا مناسبتها با افزایش ناگهانی کاربران مواجه شوند. در زیرساخت فیزیکی باید از ابتدا سخت افزاری متناسب با بیشترین ظرفیت احتمالی خریداری شود. نتیجه این است که در زمانهای عادی بخشی از منابع بلااستفاده باقی میماند.
در محیط ابری امکان افزایش یا کاهش منابع متناسب با مصرف وجود دارد. البته مقیاسپذیری خودکار فقط با ابریبودن سرور ایجاد نمیشود و نرم افزار نیز باید برای توزیع بار و اجرای چند نمونه طراحی شده باشد. در سرویس های پرترافیک، استفاده از Load Balancing کمک میکند درخواستها میان چند سرور توزیع شوند و فشار روی یک نقطه متمرکز نشود.
پروژه کوتاه مدت یا آزمایشی است
برای راه اندازی محیط توسعه، تست نسخه جدید نرمافزار، اجرای کمپین یا انجام پردازش موقت، خرید یک سرور فیزیکی معمولا توجیه مناسبی ندارد. در چنین سناریویی میتوان منابع ابری را برای یک دوره محدود ایجاد کرد و پس از پایان پروژه کاهش داد یا حذف کرد.
سرعت راه اندازی اهمیت دارد
خرید و آماده سازی سرور فیزیکی ممکن است شامل انتخاب تجهیزات، تامین قطعات، نصب در رک، اتصال شبکه و پیکربندی سیستم عامل باشد. سرور ابری معمولا از طریق پنل یا API در زمان کوتاهتری ایجاد میشود. این موضوع برای کسب و کارهایی که باید محصول یا محیط جدیدی را سریع راه اندازی کنند، مزیت مهمی است.
کسب و کار در حال رشد است
پیشبینی ظرفیت موردنیاز یک کسب و کار در حال رشد آسان نیست. خرید سخت افزار کمتر از نیاز میتواند باعث افت عملکرد شود و خرید ظرفیت بیش از نیاز نیز سرمایه سازمان را درگیر منابع بلااستفاده میکند. زیرساخت ابری اجازه میدهد کسب و کار با منابع محدود شروع کند و با افزایش کاربران، داده یا پردازش، ظرفیت خود را توسعه دهد.
سازمان نمیخواهد سخت افزار نگهداری کند
هزینه سرور فیزیکی فقط قیمت خرید دستگاه نیست. فضای رک، برق پایدار، سرمایش، تجهیزات شبکه، قطعات یدکی، مانیتورینگ و نیروی متخصص نیز باید در محاسبات لحاظ شوند.
در سرویس ابری، نگهداری سخت افزار و لایه زیرساخت بر عهده ارائه دهنده است؛ هرچند مدیریت سیستم عامل، نرم افزارها، دسترسی کاربران و دادهها ممکن است همچنان بر عهده مشتری باشد.
مهم ترین مزایای مهاجرت از سرور فیزیکی به سرور ابری
کاهش سرمایه گذاری اولیه
برای استفاده از سرور ابری معمولا نیازی به خرید سرور، رک، تجهیزات برق اضطراری یا سیستم سرمایش وجود ندارد. این ویژگی برای شرکتهایی که نمیخواهند سرمایه زیادی را در ابتدای پروژه صرف تجهیزات کنند، مهم است.
افزایش انعطاف پذیری منابع
در زیرساخت ابری میتوان پردازنده، رم، دیسک و سایر منابع را متناسب با نیاز پروژه تغییر داد. در سرور فیزیکی، ارتقا ممکن است به خرید قطعه، نصب سخت افزار و حتی توقف سرویس نیاز داشته باشد.
راه اندازی سریع محیط های جدید
تیم فنی میتواند برای توسعه، تست، آموزش یا اجرای نسخه جدید نرم افزار، محیط های جداگانه ایجاد کند؛ بدون آنکه برای هر محیط یک سرور فیزیکی خریداری شود.
کاهش درگیری تیم فناوری اطلاعات با سخت افزار
با انتقال مسئولیت نگهداری تجهیزات به ارائه دهنده، تیم فناوری اطلاعات میتواند تمرکز بیشتری بر امنیت، نرم افزار، معماری و نیازهای اصلی کسب و کار داشته باشد.
امکان استفاده از مدل پرداخت متناسب با مصرف
در برخی سرویس ها هزینه منابع بر اساس مدت استفاده محاسبه میشود. این مدل برای پروژههای کوتاهمدت یا محیطهایی که همیشه روشن نیستند، مناسبتر است.
چه زمانی نباید سرور فیزیکی را کاملا حذف کرد؟
با وجود مزایای ابر، برخی بارهای کاری برای مهاجرت کامل مناسب نیستند.
نرم افزار به تجهیزات خاص وابسته است
بعضی نرم افزارهای صنعتی یا سازمانی به دانگل سخت افزاری، کارت پردازشی ویژه، تجهیزات کنترل یا دستگاههای محلی متصل هستند. انتقال چنین سامانههایی ممکن است پیچیده یا غیرممکن باشد.
تاخیر بسیار کم ضروری است
در سیستمهای کنترل صنعتی، پردازش بلادرنگ و برخی تجهیزات پزشکی یا تولیدی، حتی تاخیر کوتاه شبکه میتواند عملکرد سیستم را مختل کند. در چنین شرایطی اجرای نرم افزار در نزدیکی محل تولید داده یا استفاده از معماری Edge مناسبتر است.
نرم افزار قدیمی و دارای وابستگی های ناشناخته است
برخی سامانه های قدیمی فقط روی نسخه خاصی از سیستم عامل، پایگاه داده یا سخت افزار اجرا میشوند. انتقال مستقیم چنین نرم افزاری بدون شناسایی وابستگیها میتواند باعث توقف سرویس شود.
حجم انتقال داده بسیار زیاد است
اگر یک سازمان دائما حجم بالایی از داده را میان محل خود و محیط ابری جابهجا کند، هزینه پهنای باند و زمان انتقال میتواند قابلتوجه باشد.
محدودیت های امنیتی یا سازمانی وجود دارد
برخی اطلاعات باید براساس سیاست های داخلی، قراردادهای تجاری یا الزامات قانونی در محیط مشخصی نگهداری شوند. در این شرایط استفاده از ابر خصوصی، زیرساخت فیزیکی یا مدل هیبریدی ممکن است انتخاب مناسبتری باشد.
آیا سرور ابری همیشه از سرور فیزیکی ارزان تر است؟
خیر. پایینبودن سرمایه گذاری اولیه به این معنا نیست که ابر در تمام سناریوها هزینه کمتری دارد. برای پروژه های کوتاه مدت، مصرف متغیر یا محیطهای توسعه، سرور ابری میتواند اقتصادیتر باشد. اما برای یک بار کاری ثابت و سنگین که بهصورت شبانهروزی اجرا میشود، هزینه بلندمدت منابع ابری ممکن است از خرید یا اجاره سرور اختصاصی بیشتر شود.
مقایسه درست باید براساس هزینه کل مالکیت یا TCO انجام شود. این محاسبه موارد زیر را در بر میگیرد:
- خرید یا اجاره سخت افزار
- فضای رک، برق و سرمایش
- تعمیر و تعویض قطعات
- لایسنس سیستم عامل و نرم افزارها
- هزینه تیم فنی
- پهنای باند و انتقال داده
- بکاپ و بازیابی اطلاعات
- مانیتورینگ و امنیت
- هزینه توقف سرویس
- منابع خریداریشده اما بدون استفاده
- هزینه مهاجرت و بازطراحی نرمافزار
در مدل ابری نیز باید هزینه پردازنده، رم، دیسک، IP، ترافیک، بکاپ و سرویسهای جانبی محاسبه شود. بنابراین ادعای «ابر همیشه ارزانتر است» قابل دفاع نیست.
امنیت در سرور ابری بهتر است یا سرور فیزیکی؟
هیچکدام ذاتا امنتر نیستند. امنیت به معماری، پیکربندی، فرآیندهای سازمان و توانایی تیم فنی بستگی دارد. در سرویس ابری، ارائه دهنده معمولا مسئول امنیت دیتاسنتر، تجهیزات فیزیکی، شبکه زیرساخت و لایه مجازی سازی است. مشتری نیز باید امنیت سیستم عامل، نرم افزارها، حسابهای کاربری، فایروال، دادهها و نسخههای پشتیبان را مدیریت کند.
بنابراین انتقال یک سرور با پیکربندی نا امن به ابر، آن را بهصورت خودکار امن نمیکند. رمز عبور ضعیف، دسترسیهای بیش از حد، بهروزرسانینکردن سیستم عامل و نداشتن بکاپ مستقل در محیط ابری نیز خطرناک هستند. از طرف دیگر، نگهداری سرور داخل سازمان نیز لزوما امنیت بیشتری ایجاد نمیکند. نبود کنترل دسترسی، برق اضطراری، اطفای حریق، مانیتورینگ و برنامه بازیابی بحران میتواند ریسک زیرساخت فیزیکی را افزایش دهد.
آیا با مهاجرت به ابر دیگر به بکاپ نیاز نداریم؟
خیر. پایداری زیرساخت ابری با داشتن نسخه پشتیبان مستقل یکسان نیست. حذف اشتباه فایلها، آلودگی باج افزاری، خرابی نرم افزار یا اشتباه مدیریتی ممکن است دادههای اصلی را از بین ببرد.
نسخه پشتیبان باید از محیط اصلی جدا باشد و امکان بازیابی آن بهصورت دورهای آزمایش شود. استفاده از سرور بکاپ مجزا میتواند احتمال از دست رفتن همزمان اطلاعات اصلی و نسخه پشتیبان را کاهش دهد.
مدل Hybrid Cloud چه زمانی انتخاب بهتری است؟
مهاجرت زیرساخت نباید الزاما بهصورت «همه یا هیچ» انجام شود. در معماری Hybrid Cloud، بخشی از سرویسها در زیرساخت فیزیکی یا ابر خصوصی باقی میمانند و بخش دیگری در محیط ابری اجرا میشود.
برای مثال، سازمان میتواند پایگاه داده حساس خود را در زیرساخت خصوصی نگه دارد و وب سرورها، محیط آزمایش یا سرویس بکاپ را به ابر منتقل کند.
مدل هیبریدی در این شرایط مناسب است:
- مهاجرت مرحلهای از زیرساخت قدیمی
- نگهداری اطلاعات حساس در محیط خصوصی
- استفاده از ابر برای افزایش موقت ظرفیت
- راهاندازی سایت بازیابی بحران
- اتصال نرم افزارهای قدیمی به سرویسهای جدید
- اجرای محیط توسعه و تست در ابر
- کاهش ریسک انتقال یکباره تمام سرویسها
برای ایجاد ارتباط خصوصی میان منابع ابری، جداسازی ترافیک و مدیریت دسترسیها میتوان از امکانات شبکه ابری ویراک استفاده کرد. البته معماری هیبریدی پیچیدگیهای خاص خود را دارد. اتصال امن دو محیط، هماهنگی دادهها، کنترل هویت کاربران و مانیتورینگ یکپارچه باید از ابتدا طراحی شوند.
کدام بارهای کاری برای مهاجرت به ابر مناسبترند؟
جدول زیر یک راهنمای اولیه برای تصمیمگیری است و جایگزین ارزیابی فنی پروژه نمیشود.
| شرایط پروژه | انتخاب احتمالی مناسبتر |
|---|---|
| ترافیک متغیر و رشد نامشخص | سرور ابری |
| محیط توسعه و تست | سرور ابری |
| پروژه کوتاهمدت | سرور ابری ساعتی |
| نرم افزار جدید و مقیاس پذیر | سرور ابری |
| نرم افزار وابسته به سخت افزار | فیزیکی یا هیبریدی |
| پردازش حساس به تاخیر | فیزیکی، Edge یا هیبریدی |
| اطلاعات دارای محدودیت نگهداری | خصوصی، فیزیکی یا هیبریدی |
| مصرف ثابت و سنگین در بلندمدت | مقایسه TCO هر دو مدل |
| بکاپ زیرساخت داخلی | ابری یا هیبریدی |
| نیاز به کنترل مستقیم سخت افزار | سرور فیزیکی اختصاصی |
مراحل اصولی جایگزینی زیرساخت فیزیکی با ابر
مهاجرت موفق با خرید سرور ابری شروع نمیشود. ابتدا باید مشخص شود چه سرویسهایی قابلیت انتقال دارند و چه وابستگیهایی مانع مهاجرت میشوند.
1. فهرست برداری از سرویس ها
تمام سرورها، نرم افزارها، پایگاه های داده، ارتباطات شبکه و سرویسهای وابسته شناسایی شوند.
2. اندازه گیری مصرف واقعی
مصرف پردازنده، رم، دیسک، پهنای باند و تعداد کاربران هم زمان در دورهای مشخص اندازه گیری شود. انتخاب منابع براساس حدس میتواند هزینه یا افت عملکرد ایجاد کند.
3. شناسایی وابستگیها
ارتباط میان نرم افزارها، دیتابیس ها، سرویس های احراز هویت، فایلها و تجهیزات محلی باید مشخص شود.
4. انتخاب روش مهاجرت
برای هر بار کاری باید مشخص شود که انتقال مستقیم، تغییر محدود، بازطراحی یا باقیماندن در زیرساخت فعلی مناسبتر است.
5. اجرای آزمایشی
پیش از انتقال سرویس اصلی، یک محیط محدود ایجاد و عملکرد، امنیت، هزینه و سازگاری آن بررسی شود.
6. طراحی برنامه بازگشت
اگر مهاجرت موفق نبود، باید امکان بازگرداندن سرویس به محیط قبلی وجود داشته باشد. انتقال بدون برنامه بازگشت ریسک غیرضروری ایجاد میکند.
7. مهاجرت مرحلهای
بهتر است ابتدا سرویسهای کمریسک مانند محیط تست، سامانههای فرعی یا بکاپ منتقل شوند و پس از ارزیابی نتایج، سرویسهای حساستر در برنامه قرار گیرند. برای بررسی جزئیات طراحی و اجرا میتوانید از «راهنمای پیاده سازی سرور ابری برای کسب و کارها» استفاده کنید.
چک لیست تصمیم گیری پیش از مهاجرت
پیش از انتقال سرویسها، به پرسشهای زیر پاسخ دهید:
- نرم افزار به چه سیستم عامل و سخت افزاری وابسته است؟
- مصرف واقعی پردازنده، رم و دیسک چقدر است؟
- ترافیک پروژه ثابت است یا نوسان دارد؟
- حداکثر زمان توقف قابلقبول چقدر است؟
- دادهها باید در چه محیط یا موقعیت جغرافیایی نگهداری شوند؟
- هزینه انتقال و خروج داده چقدر خواهد بود؟
- آیا نرم افزار برای اجرای توزیعشده آماده است؟
- چه کسی مسئول امنیت سیستم عامل و دادهها خواهد بود؟
- برنامه بکاپ و بازیابی چیست؟
- در صورت شکست مهاجرت، برنامه بازگشت چیست؟
- هزینه سهساله زیرساخت ابری و فیزیکی چقدر است؟
- آیا انتقال کامل لازم است یا مدل هیبریدی پاسخگو خواهد بود؟
پاسخ به این پرسشها نشان میدهد کدام سرویس باید منتقل شود، کدام بخش به بازطراحی نیاز دارد و چه بارهایی بهتر است در محیط فعلی باقی بمانند.
جایگزینی سرور فیزیکی با سرور ابری یا استفاده از مدل هیبریدی؟
جایگزینی سرور فیزیکی با سرور ابری برای تمام سازمانها و تمام بارهای کاری تصمیم یکسانی نیست. ابر برای پروژههایی با ترافیک متغیر، رشد سریع، فعالیت کوتاهمدت یا نیاز به راهاندازی سریع، انعطاف بیشتری ایجاد میکند. در مقابل، نرمافزارهای وابسته به سخت افزار، پردازشهای حساس به تأخیر و برخی بارهای کاری ثابت ممکن است روی زیرساخت فیزیکی عملکرد یا توجیه اقتصادی بهتری داشته باشند.
در بسیاری از سازمانها بهترین تصمیم، حذف کامل یکی از دو مدل نیست؛ بلکه انتقال مرحلهای سرویسهای مناسب و استفاده از معماری هیبریدی است. بنابراین سوال اصلی نباید این باشد که سرور ابری بهتر است یا سرور فیزیکی.
ارزیابی سرور ابری پیش از مهاجرت کامل
پیش از انتقال سرویسهای اصلی میتوانید یک محیط آزمایشی با منابع محدود ایجاد کنید و عملکرد، هزینه و سازگاری نرم افزار خود را بسنجید. برای مشاهده پلنها، منابع قابلانتخاب و هزینه راهاندازی، به صفحه تعرفه سرور ابری ویراک مراجعه کنید یا برای ارزیابی نیازهای فنی پروژه با کارشناسان ویراک در ارتباط باشید.
سوالات متداول
آیا جایگزینی سرور فیزیکی با سرور ابری برای تمام شرکتها مناسب است؟
خیر. نوع نرم افزار، میزان مصرف منابع، الزامات امنیتی، وابستگی به تجهیزات و هزینه بلندمدت باید بررسی شود. بعضی شرکتها از مهاجرت کامل سود میبرند و برخی به معماری هیبریدی نیاز دارند.
آیا سرور ابری همیشه ارزانتر از سرور فیزیکی است؟
خیر. برای پروژههای کوتاهمدت و دارای مصرف متغیر میتواند اقتصادیتر باشد؛ اما در بارهای ثابت و سنگین باید هزینه کل چندساله هر دو مدل محاسبه شود.
آیا سرور ابری به اینترنت وابسته است؟
برای دسترسی از راه دور به سرویس ابری، ارتباط شبکه لازم است. اختلال اینترنت کاربر میتواند دسترسی او را قطع کند؛ حتی اگر خود سرور در دیتاسنتر فعال باشد.
آیا سرور ابری از سرور فیزیکی سریعتر است؟
سرعت به نوع پردازنده، دیسک، شبکه، معماری نرم افزار و میزان منابع اختصاصیافته بستگی دارد. هیچکدام در تمام سناریوها سریعتر نیستند.
آیا میتوان مهاجرت را بهصورت مرحلهای انجام داد؟
بله. انتقال مرحلهای معمولا ریسک کمتری دارد. میتوان ابتدا محیط تست، بکاپ یا سرویسهای کماهمیت را منتقل کرد و سپس درباره سرویسهای اصلی تصمیم گرفت.
آیا پس از انتقال به ابر همچنان به تیم فنی نیاز داریم؟
بله. ارائه دهنده لایه فیزیکی را مدیریت میکند، اما مدیریت سیستم عامل، نرم افزار، امنیت، مانیتورینگ و بکاپ همچنان به دانش فنی نیاز دارد؛ مگر آنکه این خدمات بهصورت مدیریتشده تهیه شوند.
